معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم مطرح کرد؛

بهبود مستمر کیفیت فضای کالبدی دانشگاه ها؛ زمینه ساز ارتقای سطح سرمایه اجتماعی/ دانشگاه ها، فضاهایی با هویت خاص

۲۱ دی ۱۳۹۸ | ۱۱:۱۳ کد : ۵۲۵۹۲ اخبار
تعداد بازدید:۴۹
دکتر محمدتقی نظرپور، معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم، تحقیقات و فناوری گفت: محیط‌های دانشگاهی می‌تواند با ویژگی‌های منحصر به فرد خود، قابلیت تسهیل شکل‌گیری ویژگی‌هایی نظیر حسن نیت، مشارکت‌پذیری و اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی و امنیت بین دانشجویان را تقویت کند و بر شکل‌گیری مفهوم سرمایه اجتماعی اثرگذار باشد و همچنین می‌تواند آینده‌سازان این مملکت را تربیت کند.
بهبود مستمر کیفیت فضای کالبدی دانشگاه ها؛ زمینه ساز ارتقای سطح سرمایه اجتماعی/ دانشگاه ها، فضاهایی با هویت خاص

به گزارش اداره کل روابط عمومی وزارت علوم، دکتر نظرپور در آیین افتتاحیه دومین همایش ملی معماری فضاهای دانشگاهی که به میزبانی دانشگاه یزد در حال برگزاری است، در ابتدای سخنان خود با گرامی داشت یاد و خاطره سردار شهید سپهبد قاسم سلیمانی ابراز امیدورای کرد بتوانیم قدردان خدمات این شهید و سایر شهیدان انقلاب اسلامی به کشور باشیم.

معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم، اظهار داشت: افزایش فردگرایی در جامعه امروزی اهمیت بیشتر محیط کالبدی در جهت نزدیک تر کردن افراد به یکدیگر و ایجاد تعاملات اجتماعی در فضاهای دانشگاهی را طلب می‌کند.
وی درخصوص جایگاه فضاهای کالبدی دانشگاهی و تاثیر آن در رفتارهای اجتماعی و حیات جمعی، به گذران اوقات فراغت، نیاز فطری به تعاملات اجتماعی، گفت‌وگو و ابراز احساسات و تبدیل تنش‌ها به هم‌زیستی اشاره کرد و افزود: حیات جمعی در فضاهای دانشگاهی در گرو ترویج تعاملات اجتماعی، جذب افراد و گروههای مختلف، امنیت اجتماعی و ایجاد فضایی فعال و سرزنده است.
به گفته معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم، مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر حضورپذیری و تعاملات اجتماعی براساس دیدگاه‌های محققان شامل: سرزندگی، زیبایی بصری و نگهداری و مراقبت از فضا به‌طور خاص، دسترسی مناسب و امنیت، تناسب و خوانایی، تنوع و همگانی بودن فضا، راحتی کالبدی و امکان نشستن و توقف کردن می‌باشد.
وی به اجتماع پذیری فضا اشاره کرد و گفت: یکی از قابلیت‌های محیط فراهم کردن و امکان کنار هم جمع‌شدن و ارتقای کنش‌های اجتماعی است.
دکتر نظرپور با بیان اینکه سرمایه اجتماعی، مجموعه منابع بالفعل و بالقوه‌ای است که با عضویت در شبکه پایداری از روابط، در دسترس فرد قرار می‌گیرد و خدمات متقابل را میسر می‌سازد، تصریح کرد: روابط بین اجتماع پذیری و شکل گیری پدیده سرمایه اجتماعی، می تواند تحت تاثیر مدت زمان حضور افراد در یک محیط اجتماعی نیز قرارگیرد. همچنین روابطی که بین انسان و محیط در طول زمان شکل میِ‌گیرد به ایجاد احساس و ذهنیتی در افراد منجر می شود که به این پدیده دلبستگی به مکان می¬گویند.
وی با طرح این پرسش که «اجتماع پذیری فضاهای دانشگاهی چگونه و از طریق چه سازوکاری بر میزان شکل‌گیری سرمایه اجتماعی در بین استفاده¬کنندگان از این فضاها اثرگذار خواهد بود؟»، بیان کرد: برقراری رابطه اجتماعی در فضاهای دانشگاهی، چه در سطح صحبت دوستانه و چه در سطح ارتباطات عمومی یا گروهی، جریانی است که می‌تواند ارتباطات فرهنگی و اجتماعی را توسعه دهد. این تعاملات و رفتارهای اجتماعی، در افراد هویت اجتماعی را تقویت کرده و احساس داشتن میراث مشترک را بهبود می‌بخشد.
دکتر نظرپور افزود: در این فضاها، افراد می‌توانند با محدودیت کمتری نسبت به دیگر فضاهای بسته مانند کلاس درس باهم ارتباط داشته باشند و بسیاری از اتفاقات خودبه‌خودی و نه از قبل برنامه‌ریزی شده در آن روی می‌دهد، افراد با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند، با هم حرکت می‌کنند، روی چمن یا نیمکت می‌نشینند و یا به تماشای محیط و منظرگاه می‌پردازند.
وی خاطرنشان کرد: توجه به شاخص‌های تشکیل‌دهنده دلبستگی به مکان در طول طراحی یک فضا منجر به افزایش روابط اجتماعی می‌شود و به عبارتی دیگر این فضاها به اجتماع‌پذیرتر شدن مکان کمک می‌کنند.
معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم، افزود: نحوه استفاده از قلمرو فضای عمومی به کیفیت فضا مربوط می‌شود که باید فضایی حمایت‌کننده و هدایتگر باشد. از دیدگاه پژوهشگران بعد اجتماع‌پذیری فضا، ارتباط مستقیم با کیفیت فضای عمومی دارد.

 

* تاثیرات تعاملات اجتماعی بر زمینه پیشرفت تحصیلی و توسعه فرهنگ اجتماعی
وی با بیان اینکه تعاملات اجتماعی، برخوردها و ارتباطی که در فضاهای عمومی دانشگاه اتفاق می افتد، بر هر دو زمینه پیشرفت تحصیلی و توسعه فرهنگ اجتماعی موثر است، گفت: تکیه بر عناصر طراحی نظیر مقیاس و تناسبات، گشودگی فضا و دید و منظر، مبلمان و تجهیزات موجود در محیط، خوانایی و کارا بودن فضا، کف‌سازی و رنگ، فضای سبز و درختکاری، آب و فواره و نور و سایه می‌تواند کیفیت و سطح روابط اجتماعی در محیط‌های دانشگاهی را ارتقاء دهد.
دکتر نظرپور با اشاره به اینکه دو مفهوم سرمایه اجتماعی و رابطه اجتماعی به یکدیگر گره خورده‌اند، عنوان کرد: مطالعه مسائل مربوط به سرمایه اجتماعی، بررسی جنبه های روان‌شناسانه روابط انسانی را نیز ایجاب می‌کند و از آنجا که روابط اجتماعی در بسترهای کالبدی شکل می‌گیرند، مطالعه اجتماع‌پذیری در فضاها لازم و ضروری است.
وی با بیان اینکه سرمایه اجتماعی در گرو روابط گروهی انسان‌ها و در مکان فیزیکی زندگی آن‌ها رخ می‌دهد افزود: سرمایه اجتماعی برخلاف شکل‌های دیگر سرمایه، از سرمایه فیزیکی کالبدی و انسانی گرفته تا سرمایه اقتصادی و فرهنگی، به‌وسیله تعاملات اجتماعی شکل می‌گیرد و بدون حضور جمعی نه پدید می‌آید و نه ممکن است که ایجاد شود.
معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم، گفت: انسان ذاتاً اجتماعی است؛ سرمایه اجتماعی از خانه و خانواده شکل می‌گیرد؛ در مرحله بعد در دبستان و دبیرستان تقویت می‌شود و رشد می‌یابد و در دانشگاه به اوج خود می‌رسد.
وی خاطرنشان کرد: سرمایه اجتماعی یکی از پایه‌های ایجاد و حفظ توسعه پایدار است. همان‌طور که در ذات مفهوم پایداری ویژگی ماندگاری برای نسل‌های آتی وجود دارد در رابطه با سرمایه اجتماعی نیز ماندگاری ذاتی صمیمیت و حسن نیت روابط اجتماعی به صورت ماندگار وجود دارد.
به گفته دکتر نظرپور، نگهداری و بهبود مستمر کیفیت فضای کالبدی، توجه به ویژگی‌های زیست‌محیطی و فرهنگی موجبات ارتقای سطح سرمایه اجتماعی را فراهم می‌آورد و جنبه‌های مختلف آن را ارتقاء می‌دهد.
معاون اداری، مالی و مدیریت منابع وزارت علوم، با بیان اینکه دلبستگی به مکان به تأثیر عاطفی یک مکان اشاره دارد که افراد از نظر حسی و فرهنگی جذب آن میشوند، افزود: تأثیرات حسی، عاطفی و درونی مکان بر انسان؛ مرکز ثقل دلبستگی به مکان است، چراکه انسانها میتوانند به یک شیء، ساختمان، محله یا یک محیط طبیعی جذب شوند.
وی گفت: عوامل مؤثر بر دلبستگی به مکان از دیدگاه علوم طراحی و روانشناسی محیط شامل، قدرت روابط اجتماعی، تحرک‌پذیری، ویژگی‌های جمعیتی و مولفه‌های کالبدی مکان است.
به گفته دکتر نظرپور، دلبستگی به مکان متشکل از چارچوب سازمانیافته سه بعدی شخص فرایند مکان است؛ بعد شخصی دلبستگی به مکان به معانی و مفاهیم تعیینشده فردی اشاره دارد، بعد فرایندی، عناصر عاطفی (حسی)، شناختی و رفتاری دلبستگی را شامل می شود و بعد مکانی، بر ویژگی های مکان شامل سطوح فضایی، خصوصیات ویژه عناصر فیزیکی یا اجتماعی تأکید دارد.
وی با اشاره به اینکه دانشگاه به عنوان یک مجموعه مستقل که در آن اجتماعی از افراد شامل اساتید، دانشجویان و کارکنان حضور دارند، محیطی اجتماعی است که هویت خاص خود را دارد، گفت: فضاهای عمومی و باز دانشگاهی که برای تمام کاربران چه به‌صورت فردی و چه گروهی و یا عمومی قابلیت دسترسی آزادانه را دارند، فضاهایی با کارکردهای اجتماعی است.
دکتر نظرپور خاطرنشان کرد: دانشگاه‌ها، باید مکان‌ها و فضاهایی با هویت خاص خود باشند که لازم است حس اجتماعی قوی در بین کاربران ایجاد شده و درعین‌حال به هویت فرهنگی محیط دانشگاه توجه شود.
وی با بیان اینکه چگونگی استقرار فضای کالبدی، طراحی محوطه‌ها و فضاهای باز دانشگاهی بر نگرش‌ها نسبت به رفتار اجتماعی و تعاملات علمی اساتید و دانشجویان تأثیرگذار است، افزود: دلبستگی به مکان متاثر از میزان اجتماع پذیری فضاهای دانشگاهی است و بر میزان شکل گیری پدیده سرمایه اجتماعی در آینده کشور اثرگذار می‌باشد.